Geschiedenis van de wijk Achtse Barrier

Molen Annemie

het logo van het LeefbaarheidsTeam Achtse Barrier is de molen aan de Boschdijk.
De molen is één van de monumentale herkenningspunten van Achtse Barrier en is al 125 jaar oud. Een van de andere oude panden is boerderij ‘de Bus’, op de kalender van maart en stammend uit 1877. Het derde oude pand heet ‘de Kaalhoef’ uit de 18e eeuw, daarover meer in december.

De foto bij dit artikel is uit 1950, de maker is onbekend.
De ronde bakstenen korenmolen is door Antonius van Himbergen (uit Woensel) gebouwd voor molenaar Willem Beerens in 1891. Het was een korenmolen van het type beltmolen of bergmolen. Zo’n windmolen staat op een opgeworpen hoogte, de molenbelt. In die molenbelt wordt meestal een doorgang gemaakt en soms alleen een ingang. Die ingang (of doorgang?) is op de foto duidelijk te zien en dient om paard en wagen in zijn geheel de molen binnen te rijden voor laden en lossen.

Willem Beerens is in 1865 geboren in Wintelre en kwam in 1891 uit Dussen via Wintelre naar Woensel. Hij heeft de molen vernoemd naar zijn moeder: Anna Maria Beerens – van Hees. In 1903 vertrok de molenaar naar Hooge Zwaluwe. Franciscus van der Linden werd toen molenaar en hij heeft de molen zo’n 41 jaar in zijn bezit gehad. De laatste molenaar is in 1944 Ferdinand van Stekelenburg uit Acht. Dat jaar verliest de molen zijn oorspronkelijke bestemming. Frans Tielemans wordt in 1946 de nieuwe eigenaar van de molen en hij is de eerste niet-molenaar. De molen wordt tot 1958 als opslagplaats van de NCB en later als atelier voor kunstenaars en tot slot als woonhuis gebruikt.
In 1957 wordt het maal- en gaande werk van de molen verwijderd en wordt de molen ingericht als woning. De originele molenstenen zijn bewaard gebleven.

In de novemberstorm van 1965 wordt een van de wieken geknakt. Hoe er dat uitziet is te zien op de website van eindhoveninbeeld.com. In 1979 werd een restauratieplan door de regering goedgekeurd. De gemeente gaf een voorschot van 108.000 gulden voor herstel van de molen. De werkelijke kosten zijn ons onbekend. Op 27 april 1980 werd door burgemeester Borrie en Frits Philips de molen in gebruik gesteld, dat wil zeggen de wieken konden weer draaien, gemalen werd er niet meer.

Nadat er een schoonheidssalon ‘Absolutely Fabulous’ (1998) in de molen werd uitgebaat, kwam in 2008 een Bed and Breakfast ‘Nostre Molino’ in de molen. De molen staat nu weer te koop.
Meer informatie over de molen is te vinden op www.molendatabase.nl.

De geschiedenis van de Achtse Barrier, vervolg

Spaaihoef en Verroeste Spaai   
Aan het begin van de Oude Bosschebaan. Op die weg op nummer 4 stond de Spaaihoef  en op nummer 1 de Verroeste Spaai .

Het meest noordelijk stond de Verroeste Spaai, daar waar het bruggetje bij de parkeerplaats van de Cantershoef staat.

Aan de andere kant van de Oude Bosschebaan, in de huidige Dauphinelaan achter het Vauclusepad stond de Spaaihoef.

In 1832 is Jan Willem Wouters eigenaar en bewoner van de Spaaihoef. Hij is groot grond- en vastgoedbezitter in wat toen Mensfort of Mensvoort heette, globaal het gebied van de Achtse Barrier, west/links en onder/ten zuiden van de waterpartij. (Het andere stuk was tot 1974 Sons grondgebied).

In de 19e eeuw hoorden bij deze boerderij uitgestrekte landerijen die goeddeels van kerken en kloosters waren geweest. In de Napoleontische tijd werden die gronden geconfisqueerd en te koop aangeboden. De gelovigen wensten die ‘gestolen gronden’ niet en de Staat verkocht ze daarom voor een weggeefprijs. De Spaaihoevenaars hapten toe en werden zeer rijk. Ze aten met een knagend geweten uit goudomrande borden en begonnen allerlei goede doelen te financieren. Deze Spaaihoef was er één van die grootgrond bezitters. Deze hoeve had een uithangbord met daarop een spade geschilderd.” (Op den Buijs, Stadgenoten, Groot Woensels Memoriaal, deel 2).

In 1881 wonen JW Wouters’ zonen Peter en Lambertus op de Spaaihoef. Hendrika Wouters komt daar bij haar ooms wonen. Johannes van Luijtelaar is later gehuwd met die Hendrika Wouters en woont met haar in 1898 in de Spaaihoef waarvan hij eigenaar werd. Later woont hij in wat tegenwoordig bekend is als restaurant ‘de Luijtervelde’.

In de Spaaihoef heeft de vader van schilder en glazenier Martien Roestenburg enkele jaren gewoond. Daarna de familie Renders, 4 zussen onder leiding van hun broer Hubertus.
De laatste bewoner was hun neef Dook (Judocus) die er woonde tot de sloop in 1973.
Er worden daarna pas in 1976 huizen gebouwd.

De Verroeste Spaai was in 1832 eigendom van Hendrik Jan van Kimmenade. De boerderij wordt ook wel ‘De Verroeste Spoor’ genoemd.

Van de Verroeste Spaai is niet veel bekend. In het begin van de jaren 1900 woonden achtereenvolgens Van der Linden, Den Ouden en Vogels in de Verroeste Spaai.
Vanaf 1921 woont Engelbertus (Bert) van Eerd hier. Toen hij in 1963 overleed, woonden zijn zonen Antonius (Toon) en Albertus (Bert) er tot juni 1973, waarna de boerderij na een brand wordt gesloopt. Het parkeerterrein achter het winkelcentrum Ardechelaan is er voor in de plaats gekomen.
Het woonhuis annex boerderij was toen eigendom van Henricus Franciscus Cornelis van Luijtelaar, zoon van Johannes, die woonde op de boerderij die nu Luijtervelde heet.

Cantershoef
Volgens de plaquette in de 50+ flat ‘de Cantershoef’ is de naam afkomstig van de Verroeste Spaai. Waarschijnlijk is de Canterse Hoeve echter een andere boerderij geweest.

  1. Jan Willem Wouters erft de Canterse Hoeve in 1822.
  2. Jan Willem Wouters is in 1832 eigenaar van de Spaaihoef.
  3. Hendrik Jan van Kimmenade is in 1832 eigenaar van de Verroeste Spaai.
  4. De Canterse Hoeve was in 1796 een meerledige hoeve (Huisinge, schaepstal, schuur, 2 schoppen en bakoven).
  5. De Verroeste Spaai is in 1832 een boerderij zonder bijgebouwen.
  6. De Spaaihoef bestaat in 1832 uit 5 gebouwen.

Het is dus waarschijnlijker dat de Spaaihoef vroeger de Canterse Hoeve heette.

Stuur uw commentaar en mooie verhalen over de Achtse Barrier van vroeger naar Wil@Brierke.nl.

Wil van Melis
Henri Wagenknecht

Pagina 2 vervolg geschiedenis Achtse Barrier